پوهنحی اقتصاد و پوهنحی کامپیوتر ساینس پوهنتون کاتب، با همکاری موسسه مطالعات اقتصادی و حقوقی افغانستان (AELSO)، مناظره علمی با عنوان «کارآفرینی و بازار کار در عصر هوش مصنوعی» را روز سهشنبه مورخ 1404/2/9 برگزار نمودند. این برنامه با حضور دکتور محمد یحیی بلاغت، معاون علمی و تدریسی پوهنتون کاتب، رؤسای پوهنحیها، آمرین دیپارتمنتها، اساتید، محصلان و مسئولان موسسه مطالعات اقتصادی و حقوقی افغانستان، فضایی فعال برای بحث و تبادل نظر در زمینه فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در بازار کار و کارآفرینی فراهم آورد.
برنامه با مدیریت آقای عبدالقاهر بهشتی و قرائت آیاتی از قرآن کریم توسط قاری عبدالقیوم حنفی آغاز شد. پس از آن، دکتور محمد یحیی بلاغت، معاون علمی و تدریسی پوهنتون کاتب، سخنرانی افتتاحیه را ایراد نمود. وی با اشاره به تحولآفرینی تکنالوژی هوش مصنوعی در اقتصاد جهانی و بازارهای مالی، تأکید کرد که جهان در مسیر دیجیتالی شدن سریع حرکت میکند و کشورها و سازمانها برای بهرهبرداری از فرصتهای این تحول، نیازمند نیروی انسانی خلاق و کارآفرین هستند. دکتور بلاغت اظهار داشت: «پوهنتون کاتب در راستای تحقق چشمانداز خود که تبدیل شدن به یک پوهنتون کارآفرین در سطح کشور است، تلاش میورزد تا با تربیت محصلان خلاق و کارآفرین و با تکیه بر تکنالوژیهای نوین و بهرهگیری از نوآوریهای علمی، نقشی مؤثر در توسعه پایدار افغانستان ایفا نماید.» وی تأکید کرد که آموزش مهارتهای دیجیتال و کارآفرینی باید از طریق پژوهشهای کاربردی و پروژههای عملی محقق شود تا محصلان توانایی حل مسائل واقعی اقتصاد کشور را پیدا کنند.
پس از سخنرانی افتتاحیه، بخش اصلی مناظره آغاز شد. دکتور علی نقی عرفانی، استاد پوهنحی اقتصاد، دیدگاه خود را پیرامون اثرات هوش مصنوعی بر اقتصاد و بازار کار ارائه نمود. دکتور عرفانی با اشاره به شاخصهای کلان اقتصادی، اظهار داشت: «هوش مصنوعی میتواند تأثیرات مثبت قابل توجهی بر بهرهوری، رشد اقتصادی و حتی کاهش نرخ بیکاری داشته باشد، به شرط آن که سیاستگذاریها و حمایتهای مالیاتی مناسب طراحی و اجرا شوند.» وی افزود که استارتاپها و کسبوکارهای نوپا با بهرهگیری از هوش مصنوعی میتوانند فرآیندهای تولید و خدمات خود را بهینه کنند و این امر در بلندمدت موجب افزایش رقابتپذیری اقتصاد خواهد شد. دکتور عرفانی همچنین به اهمیت سیاستهای حمایتی و توسعه زیرساختها برای تقویت اکوسیستم کارآفرینی اشاره نمود و گفت: «ایجاد محیط قانونی و تشویق نوآوری، از مؤلفههای کلیدی موفقیت کارآفرینان در عصر هوش مصنوعی است.»
در ادامه، دکتور محمد وارث محمدی، استاد پوهنحی کامپیوتر ساینس، دیدگاههای فنی و عملی خود را ارائه کرد. وی با تمرکز بر الزامات تخنیکی راهاندازی استارتاپهای مبتنی بر هوش مصنوعی، به موضوع الگوریتمها و نحوه کار با دادههای محدود پرداخت و افزود: «برای موفقیت یک کسبوکار مبتنی بر هوش مصنوعی، توجه به کیفیت دادهها، انتخاب الگوریتم مناسب و مدیریت ریسکهای الگوریتمی ضروری است.» دکتور محمدی همچنین توضیح داد که هوش مصنوعی میتواند به کارآفرینان در پیشبینی روند بازار، تحلیل رفتار مشتری و بهینهسازی فرآیندهای کسبوکار کمک کند و با برنامهریزی هوشمند، فرصتهای نوآورانه را برای ایجاد کسبوکارهای جدید فراهم آورد. وی بر ضرورت تقویت زیرساختهای دیجیتال و آموزش مهارتهای تکنالوژیک برای محصلان و نیروی کار نیز تأکید نمود.
بخش پرسش و پاسخ برنامه، فضای فعال و تعاملی میان اساتید و محصلان ایجاد کرد. محصلان و اساتید حاضر، سوالاتی پیرامون چالشهای بالقوه هوش مصنوعی، تأثیر آن بر اشتغال در افغانستان و روشهای افزایش فرصتهای کارآفرینی مطرح کردند. دکتور عرفانی به این سوالات پاسخ داد و تأکید کرد که هوش مصنوعی میتواند تغییرات ساختاری در بازار کار ایجاد کند، اما فرصتهای شغلی جدید و نیاز به مهارتهای نوین نیز همزمان افزایش مییابد. دکتور محمدی نیز افزود: «کلید موفقیت در استفاده از هوش مصنوعی، ترکیب مهارتهای فنی، تحلیل داده و خلاقیت در طراحی مدلهای کسبوکار است.»
در پایان مناظره، استاد نجیب الله ارشد، رئیس پوهنحی اقتصاد، جمعبندی مباحث را ارائه کرد و بر ضرورت شکلگیری محیط مناسب برای نوآوری و کارآفرینی مبتنی بر هوش مصنوعی در افغانستان تأکید نمود. وی بیان داشت که هوش مصنوعی میتواند به خلق ایدههای نو، شناسایی فرصتهای کارآفرینانه، مدلسازی فرآیند تبدیل ایده به محصول و ارتقای کارایی تولید کمک کند و در عین حال بر ساختار بازار کار و نرخ اشتغال بسته به میزان توسعهیافتگی کشورها تأثیرگذار باشد. استاد ارشد در پایان از محصلان و اساتید خواست تا با مطالعه، تحقیق و بهرهگیری از تکنالوژی های نوین، خود را برای ایفای نقش مؤثر در بازار کار و توسعه کشور آماده سازند.
این مناظره علمی، تجربهای موفق در ایجاد تعامل میان محصلان، اساتید و محققان بود و نشان داد که پوهنحی اقتصاد و پوهنحی کامپیوتر ساینس میتوانند با برگزاری چنین برنامههایی، محصلان را به تحقیقات کاربردی و کسب مهارتهای نوین ترغیب نموده و زمینه توسعه پایدار و کارآفرینی در افغانستان را فراهم سازند. پوهنحی اقتصاد تأکید دارد که این گونه برنامهها ادامه خواهد یافت و در راستای تقویت فرهنگ نوآوری و مطالعه علمی محصلان نقش مؤثری ایفا خواهد کرد.
