پوهنحی اقتصاد پوهنتون کاتب در چارچوب تطبیق پلان عملیاتی سال ۱۴۰۴ و در ادامه تلاشهای خویش برای ارتقای ظرفیت علمی محصلان و تقویت همکاریهای نهادی، برنامه علمی مشترکی را با ریاست امور سازمان تجارت جهانی وزارت صنعت و تجارت در تاریخ ۲۰ عقرب ۱۴۰۴ برگزار نمود.
محفل با تلاوت آیاتی چند از کلامالله مجید توسط قاری محمد رفیق رسولی آغاز شد. پس از آن، استاد عزتالله کریمی، آمر دیپارتمنت اداره تجارت پوهنحی اقتصاد، سخنان ابتدایی خود را ایراد کرد. وی ضمن اظهار خوشآمدید به تمام اشتراککنندگان، حضور مهمانان از ریاست امور سازمان تجارت جهانی را فرصتی ارزشمند برای محصلان عنوان کرده و از همکاریهای صادقانه این ریاست در برگزاری نشستهای علمی تشکر نمود. استاد کریمی بیان داشت که پوهنحی اقتصاد پوهنتون کاتب تلاش میکند تا از طریق برنامههای علمی مشترک، محصلان را با واقعیتهای اقتصادی کشور و جهان آشنا سازد و زمینه ارتباط بیشتر پوهنتون با نهادهای تخصصی را فراهم کند.
در ادامه برنامه، عبدالوکیل مسلم، رئیس امور سازمان تجارت جهانی وزارت صنعت و تجارت، صحبتهای خویش را آغاز کرد و بیان داشت که آگاهیدهی در مورد تجارت جهانی، حقوق مالکیت فکری و تأثیرات سازمانهای بینالمللی بر اقتصاد افغانستان از نیازهای جدی نسل جوان و جامعه علمی کشور است. وی توضیح داد که افغانستان با پیوستن رسمی به سازمان تجارت جهانی در سال ۲۰۱۶ وارد مرحله جدیدی از تعاملات اقتصادی بینالمللی شد؛ مرحلهای که بدون داشتن آگاهی عمومی، ظرفیتسازی ادارات و کاربست علمی یافتهها، بهطور مؤثر قابل استفاده نیست.
به گفته وی، عضویت در سازمان تجارت جهانی تنها به معنای باز شدن دروازههای تجارت نیست، بلکه یک چارچوب حقوقی و تخنیکی گسترده برای تنظیم تجارت، حمایت از سرمایهگذاری، شفافیت در قوانین، تقویت رقابت سالم و بهبود سکتور خدمات در کشور ایجاد میکند. وی از استادان و محصلان خواست که نقش خود را در تحلیل علمی سیاستهای اقتصادی، بررسی پیامدهای تجارت آزاد و نقد اجرای قوانین تجارتی در افغانستان به خوبی ایفا نمایند.
سخنران بعدی برنامه، عبدالوهاب نظری، کارشناس حقوق مالکیتهای فکری ریاست امور سازمان تجارت جهانی بود که بخش اصلی ارائه علمی را به عهده داشت. او نخست تاریخچه شکلگیری سازمان تجارت جهانی را از موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت یا GATT آغاز کرد و روند تغییر این نهاد بینالمللی از سال ۱۹۴۷ تا ایجاد سازمان تجارت جهانی در سال ۱۹۹۵ را با وضاحت تشریح نمود. وی برای محصلان توضیح داد که چگونه جهان از یک نظام محدود تعرفهای به یک ساختار گسترده حقوقی، اداری و تخنیکی رسید که امروز تقریباً تمام تعاملات تجارتی جهان در چارچوب آن مدیریت میشود.
آقای نظری سپس روند عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی را مرحله به مرحله بیان کرد. او گفت که افغانستان نخستینبار در سال ۲۰۰۴ درخواست رسمی عضویت خویش را به این سازمان ارسال کرد و پس از آن، طی سالهای متمادی کارهای گستردهای در عرصه هماهنگی نهادی، اصلاح قوانین، ایجاد ساختارهای اداری و تطبیق معیارهای جهانی صورت گرفت. پس از سپری شدن مراحل ارزیابی، گفتگوهای تخنیکی و مذاکرات چندجانبه، عضویت افغانستان در کنفرانس وزیران سازمان تجارت جهانی در سال ۲۰۱۵ تصویب و در سال ۲۰۱۶ بهصورت رسمی نهایی شد. وی این روند را یکی از پیچیدهترین و طولانیترین پروسههای عضویت در منطقه دانسته و تأکید کرد که این خود نشاندهنده نیاز افغانستان به اصلاحات بنیادی در سکتور اقتصاد و تجارت بوده است.
پس از تشریح روند تاریخی، آقای نظری وارد بخش دوم ارائه خویش شد که مربوط به تعهدات افغانستان در هنگام عضویت بود. وی بیان کرد که افغانستان بهعنوان عضو جدید سازمان تجارت جهانی متعهد به کاهش تدریجی تعرفههای گمرکی، تسهیل روند واردات، تقویت بخش خدمات بهویژه خدمات بانکی، مخابراتی و ترانسپورتی، تطبیق مقررات حقوق مالکیت فکری مطابق موافقتنامه TRIPS و ایجاد یک نظام شفاف و پیشبینیپذیر تجارتی گردیده است. او توضیح داد که این تعهدات، علاوه بر فراهمسازی زمینه برای بهبود تجارت خارجی، سبب جلب اعتماد سرمایهگذاران داخلی و خارجی نیز میشود.
در ادامه، او فرصتها و مزایای ناشی از عضویت افغانستان در سازمان تجارت جهانی را با مثالهای عملی توضیح داد. وی گفت که عضویت در WTO میتواند به افزایش اعتبار بینالمللی افغانستان کمک کرده و کشور را در پیشبرد اصلاحات حیاتی در سکتور تجارت و اقتصاد یاری رساند. او تأکید کرد که افغانستان بهعنوان کشوری محاط به خشکه، میتواند از سهولتهای ترانزیتی و مقررات بینالمللی در زمینه حملونقل کالا بهرهمند گردد. همچنان دسترسی گستردهتر به بازارهای جهانی، ایجاد ظرفیت جدید برای صادرات، ارتقای کیفیت تولیدات داخلی و تقویت رقابتپذیری از جمله فرصتهایی است که میتواند به رشد اقتصادی کشور کمک کند.
نظری همچنان یادآوری کرد که بهرهبرداری از این فرصتها نیازمند یک دیدگاه منسجم ملی است. پوهنتونها باید رسالت علمی خود را ایفا کرده و نسل جدید را با مهارتهای تحلیل اقتصادی، قوانین تجارت بینالملل، شیوههای ارزیابی بازار و آشنایی با سیاستهای تجارتی جهان تجهیز نمایند. در مقابل، حکومت و سکتور خصوصی نیز باید نقش خویش را در تطبیق قوانین، حمایت از سرمایهگذاران و فراهمسازی سهولتهای تجارتی ایفا کنند.
پس از ختم ارائه علمی، فضای پرسش و پاسخ آغاز شد. محصلان پرسشهای جدی و علمی در خصوص تأثیرات عضویت در سازمان تجارت جهانی، محدودیتهای افغانستان در سکتور صادرات، چالشهای مربوط به حقوق مالکیت فکری، ظرفیتهای ترانزیتی کشور و پیامدهای پولشویی در تجارت خارجی مطرح کردند. کارشناسان ریاست امور سازمان تجارت جهانی با دقت و صبر به این پرسشها پاسخ داده و تلاش کردند تا ابعاد مختلف موضوع را با وضاحت تشریح کنند. این بخش از برنامه با استقبال گسترده اشتراککنندگان مواجه شد و نشان داد که محصلان علاقهمند مباحث عمیق اقتصادی و تجارتی هستند.
در بخش پایانی برنامه، استاد عزتالله کریمی ضمن جمعبندی نکات مطرحشده، یکبار دیگر از اشتراک و همکاری مهمانان تشکر نمود و تأکید کرد که پوهنحی اقتصاد پوهنتون کاتب همواره در تلاش است تا از طریق برگزاری برنامههای علمی مشترک، سطح آگاهی محصلان را افزایش دهد و آنان را با تحولات جهانی و نیازهای بازار کار آشنا سازد. او افزود که این نوع برنامهها نهتنها برای محصلان فرصت یادگیری فراهم میکند، بلکه برای استادان نیز امکان تعامل با نهادهای تخصصی و تبادل نظر در موضوعات بهروز اقتصادی را مهیا میسازد. وی ابراز امیدواری کرد که همکاریها با ریاست امور سازمان تجارت جهانی در آینده نیز ادامه یابد و زمینه برگزاری برنامههای متنوعتر فراهم گردد.
